Five Articles of Remonstrance
Arminius qua đời vào tháng 10 năm 1609, nhưng cuộc tranh luận mà ông để lại không hề kết thúc. Trái lại, sau cái chết của ông, những người từng chịu ảnh hưởng từ tư tưởng của ông phải đối diện với một câu hỏi rất thực tế: họ sẽ trình bày những bất đồng của mình với thần học Reformed chính thống như thế nào? Đây là bối cảnh dẫn đến Remonstrance năm 1610, một văn kiện được 43 mục sư và thần học gia ký tên, trong đó năm điểm được trình bày nhằm yêu cầu Giáo hội Cải chánh Hà Lan xem xét lại một số giáo lý liên quan đến tiền định, sự chuộc tội, ân điển và sự bền đỗ của tín hữu. Điều quan trọng ngay từ đầu là chúng ta không nên gọi đây đơn giản là "năm điểm của Arminius", bởi Arminius đã qua đời trước khi văn kiện xuất hiện. Chính xác hơn, đây là bản tóm lược lập trường của những người Remonstrant, được xây dựng trên nền tảng tư tưởng của Arminius và những người đồng quan điểm với ông.
Điểm thứ nhất liên quan đến tuyển chọn. Remonstrants khẳng định rằng Đức Chúa Trời đã quyết định cứu những người tin nơi Đấng Christ và bền đỗ trong đức tin, đồng thời quyết định bỏ lại trong tội lỗi những người không tin và cuối cùng không ăn năn. Ở đây có một khác biệt căn bản với cách hiểu về tuyển chọn vô điều kiện của thần học Reformed sau này. Remonstrants không phủ nhận tuyển chọn; họ phủ nhận cách giải thích rằng nguyên nhân của sự phân biệt giữa người được cứu và người bị bỏ lại hoàn toàn nằm trong một quyết định kín nhiệm của Đức Chúa Trời không liên quan đến đáp ứng đức tin. Với họ, đức tin giữ một vị trí thực sự trong cách hiểu về tuyển chọn. Tuy nhiên, điều này không nên được hiểu như thể con người tự tạo ra đức tin bằng năng lực tự nhiên của mình. Đó sẽ là vấn đề của điểm thứ ba và thứ tư.
Điểm thứ hai liên quan đến sự chuộc tội của Đấng Christ. Remonstrants khẳng định rằng Đấng Christ đã chết cho tất cả mọi người, và qua cái chết của Ngài, Ngài đã thực hiện sự chuộc tội đầy đủ và dư dật cho mọi người; tuy nhiên, chỉ những người tin mới thực sự nhận được sự tha thứ và lợi ích cứu rỗi từ sự hy sinh ấy. Đây là một điểm rất quan trọng bởi nó cho thấy tranh luận không phải là "Đấng Christ có chết để cứu con người hay không", mà là phạm vi và ý định của sự chuộc tội. Nếu Đấng Christ chết cho tất cả, nhưng chỉ những người tin mới được cứu, thì cần giải thích mối quan hệ giữa tính phổ quát của lời mời gọi Tin Lành và tính hữu hiệu của sự cứu rỗi. Ngược lại, nếu Đấng Christ chết với mục đích cứu rỗi hữu hiệu những người được tuyển chọn, thì cần giải thích theo cách nào lời kêu gọi phổ quát của Tin Lành được hiểu. Cả hai bên đều có những cách giải quyết riêng, và đây sẽ trở thành một trong những vấn đề lớn nhất tại Dort.
Điểm thứ ba đưa chúng ta đến tình trạng của con người sau sự sa ngã. Đây là nơi một lần nữa chúng ta phải sửa một hình ảnh phổ biến về Arminianism. Remonstrants không nói rằng con người tự nhiên có đủ khả năng để tin Tin Lành mà không cần ân điển. Trái lại, họ khẳng định rằng con người không có khả năng tự mình thực hiện bất kỳ điều thiện thật sự cứu rỗi nào nếu không có ân điển tái sinh và trợ giúp của Đức Chúa Trời. Nói cách khác, sự sa ngã thật sự đã làm tổn hại nghiêm trọng khả năng đạo đức và thuộc linh của con người. Điểm khác biệt nằm ở cách Remonstrants hiểu công việc của ân điển. Đức Chúa Trời không bỏ mặc con người trong tình trạng bất lực; Ngài ban ân điển cần thiết để con người có thể đáp ứng lời kêu gọi của Tin Lành. Vì thế, khi Arminianism nói về "free will", chúng ta phải cẩn thận: đây không phải là ý tưởng về một con người hoàn toàn tự chủ, độc lập với Đức Chúa Trời. Đó là một ý chí đã được ân điển Đức Chúa Trời trợ giúp.
Điểm thứ tư chính là nơi cuộc tranh luận trở nên gay gắt nhất: ân điển có thể bị chống lại hay không? Remonstrants khẳng định rằng ân điển của Đức Chúa Trời là cần thiết để con người có thể làm bất cứ điều gì tốt lành theo nghĩa cứu rỗi, nhưng ân điển ấy không phải lúc nào cũng hoạt động theo cách khiến con người chắc chắn phải đáp ứng. Con người có thể chống lại Đức Thánh Linh. Điều này tạo nên một sự khác biệt quan trọng với khái niệm "irresistible grace" thường được dùng để tóm tắt lập trường Reformed. Nhưng một lần nữa, chúng ta không nên vội kết luận rằng một bên "tôn cao Chúa" còn bên kia "tôn cao con người". Cả hai bên đều đang cố giải quyết cùng một vấn đề: làm thế nào để giữ đồng thời hai dữ kiện mà họ cho rằng Kinh Thánh đều dạy — Đức Chúa Trời chủ động cứu và con người thật sự phải đáp ứng với Tin Lành.
Điểm thứ năm là điểm đặc biệt thú vị vì chính các Remonstrants ban đầu chưa đưa ra một kết luận dứt khoát về sự bền đỗ của các thánh đồ. Họ thừa nhận rằng một người đã thật sự được tái sinh có thể được Đức Chúa Trời gìn giữ và có thể tiếp tục trong đức tin, nhưng họ cho rằng cần phải nghiên cứu Kinh Thánh thêm trước khi kết luận liệu một tín hữu thật sự có thể hoàn toàn lìa bỏ đức tin và mất sự cứu rỗi hay không. Điều này rất quan trọng đối với lịch sử tư tưởng sau này. Arminianism phổ biến ngày nay thường được liên kết với quan điểm rằng một tín hữu có thể mất sự cứu rỗi, nhưng nếu chúng ta quay lại Remonstrance năm 1610, chúng ta thấy vấn đề này ban đầu được trình bày thận trọng hơn. Vì vậy, việc nói "Arminius chắc chắn dạy mất sự cứu rỗi" cần được xử lý với sự chính xác lịch sử.
Đến đây, chúng ta có thể nhìn thấy năm điểm của Remonstrance theo một cấu trúc khá rõ. Tranh luận xoay quanh năm câu hỏi: Đức Chúa Trời tuyển chọn dựa trên điều gì? Đấng Christ chết cho ai? Con người sau sự sa ngã có khả năng gì? Ân điển có thể bị chống lại không? Và người đã tin có thể cuối cùng lìa bỏ đức tin hay không? Đây chính là những câu hỏi mà sau này người ta sẽ cố gắng tóm tắt thành "Calvinism versus Arminianism". Nhưng ngay tại đây chúng ta nên dừng lại, bởi cách gọi ấy có thể khiến chúng ta bỏ qua một sự thật lịch sử: cả hai bên đang tranh luận bên trong một thế giới Cơ Đốc giáo chung, cùng tin Kinh Thánh là Lời Đức Chúa Trời, cùng tin sự cứu rỗi đến qua Đấng Christ, cùng tin con người sa ngã và cần ân điển, và cùng xem cuộc tranh luận của mình là một nỗ lực bảo vệ chân lý Cơ Đốc.
Tuy nhiên, tại sao một văn kiện tương đối ngắn như vậy lại dẫn đến một cuộc khủng hoảng lớn đến mức phải triệu tập một Thượng Hội đồng quốc tế? Câu trả lời nằm ở chỗ thần học tại Hà Lan đầu thế kỷ XVII không tồn tại trong chân không. Cộng hòa Hà Lan vừa là một quốc gia mới hình thành, vừa bị chia rẽ về chính trị, xã hội và tôn giáo. Tranh luận giữa Remonstrants và Contra-Remonstrants dần vượt khỏi phạm vi học thuật và trở thành một phần của cuộc đấu tranh về quyền lực chính trị. Johan van Oldenbarnevelt, một chính khách quyền lực, có xu hướng ủng hộ phe Remonstrant và quyền tự trị của các tỉnh; trong khi Maurice of Nassau, Prince of Orange, lại đứng về phía Contra-Remonstrant trong bối cảnh xung đột chính trị ngày càng sâu sắc. Vì thế, khi chúng ta tiến tới Synod of Dort, chúng ta không chỉ bước vào một phòng họp của các nhà thần học. Chúng ta đang bước vào một thời điểm mà thần học, chính trị, quyền lực nhà nước, bản sắc quốc gia và sự thống nhất của Giáo hội đã đan xen với nhau.
Điều này không có nghĩa là chúng ta phải kết luận rằng quyết định thần học tại Dort chỉ đơn giản là sản phẩm của chính trị. Đó sẽ là một sự giản lược khác. Các thần học gia tại Dort có những lập luận Kinh Thánh, thần học và tín lý thực sự mà chúng ta phải xem xét nghiêm túc. Nhưng nếu bỏ qua bối cảnh chính trị, chúng ta sẽ không hiểu tại sao một cuộc tranh luận về tiền định lại trở thành một cuộc khủng hoảng quốc gia. Đây chính là nguyên tắc mà chúng ta đã đặt ra từ đầu: bối cảnh không quyết định chân lý của một lập luận, nhưng bối cảnh giúp chúng ta hiểu tại sao một lập luận xuất hiện, tại sao nó được nhấn mạnh, và tại sao nó trở nên quan trọng đến như vậy.
Và vì thế, chúng ta chưa nên gọi Remonstrants là "Arminian đúng nghĩa" theo mọi khía cạnh hiện đại, cũng chưa nên gọi Contra-Remonstrants là "Calvinists" theo mọi nghĩa của Calvinism ngày nay. Những thuật ngữ ấy có thể hữu ích, nhưng chúng ta phải luôn nhớ rằng chúng ta đang nhìn một lịch sử đang diễn ra, chứ không phải những hệ thống đã hoàn chỉnh ngay từ đầu.
Chương tiếp theo sẽ đưa chúng ta đến Synod of Dort 1618–1619. Đây sẽ là một bước ngoặt quyết định, bởi tại đó, các đại biểu Reformed từ nhiều vùng khác nhau của châu Âu sẽ chính thức trả lời Remonstrance. Chúng ta sẽ xem họ thực sự nói gì, những Canons of Dort thực sự viết gì, và đặc biệt là một câu hỏi rất thú vị: TULIP mà chúng ta biết ngày nay có thật sự là "năm điểm của Dort" hay không? Đây sẽ là nơi chúng ta bắt đầu tháo một trong những huyền thoại phổ biến nhất trong cuộc tranh luận Calvinism–Arminianism, và một lần nữa để lịch sử tự lên tiếng trước khi chúng ta đánh giá nó.