PROJECTBEREA
BẢN THẢO V0.1  /  CHƯƠNG 13
MỤC II · HỌC CÁCH ĐỌC KINH THÁNH

Văn cảnh — Quy tắc vàng của giải kinh

Project Berea·5 phút đọcBản thảo v0.1

Chúng ta thường nghe câu: "Đừng lấy Kinh Thánh ra khỏi văn cảnh." Đây có lẽ là nguyên tắc được nhắc đến nhiều nhất trong các lớp học Kinh Thánh, nhưng cũng là nguyên tắc bị vi phạm nhiều nhất. Điều thú vị là hầu hết những giáo lý gây tranh cãi trong lịch sử không xuất hiện vì người ta phủ nhận Kinh Thánh, mà vì họ đọc một câu Kinh Thánh mà tách nó khỏi văn cảnh của nó. Chính vì vậy, trước khi học các phương pháp giải kinh phức tạp hơn, chúng ta cần hiểu văn cảnh thực sự là gì và tại sao nó có vai trò quyết định trong việc tìm kiếm ý nghĩa của bản văn.

Khái niệm "văn cảnh" thường bị hiểu quá đơn giản như là "đọc thêm vài câu trước và vài câu sau". Thực tế, trong nghiên cứu giải kinh hiện đại, văn cảnh tồn tại ở nhiều cấp độ khác nhau. Cấp độ đầu tiên là văn cảnh văn học (literary context), tức là vị trí của một câu trong đoạn văn, chương và toàn bộ sách. Một câu nói không thể được hiểu đúng nếu bị tách khỏi dòng lập luận mà tác giả đang phát triển. Chẳng hạn, Phi-líp 4:13: "Tôi làm được mọi sự nhờ Đấng ban thêm sức cho tôi" thường được dùng như một khẩu hiệu khích lệ về thành công, thể thao hay sự nghiệp. Tuy nhiên, khi đọc toàn bộ đoạn Phi-líp 4:10–20, độc giả sẽ thấy Phao-lô đang nói về việc học biết sống thỏa lòng trong cả thiếu thốn lẫn dư dật. "Mọi sự" trong văn cảnh ấy không phải là khả năng đạt được bất kỳ mục tiêu nào, mà là khả năng trung tín với Chúa trong mọi hoàn cảnh. Văn cảnh đã thu hẹp và đồng thời làm phong phú ý nghĩa của câu Kinh Thánh.

Cấp độ thứ hai là văn cảnh lịch sử (historical context). Không một sách nào trong Kinh Thánh được viết trong khoảng trống. Mỗi tác giả viết cho một cộng đồng cụ thể, trong một thời điểm cụ thể và trước những vấn đề cụ thể. Khi đọc thư Ga-la-ti mà không biết cuộc tranh luận về phép cắt bì và Luật Môi-se trong Hội Thánh đầu tiên, người đọc sẽ khó hiểu tại sao Phao-lô lại dùng những lời lẽ mạnh mẽ như vậy. Tương tự, nhiều lời tiên tri trong Ê-sai, Giê-rê-mi hay Ê-xê-chi-ên chỉ trở nên sáng tỏ khi đặt vào bối cảnh chính trị của các đế quốc A-si-ri, Ba-by-lôn và Ba Tư. Văn cảnh lịch sử không thay thế ý nghĩa thần học của bản văn, nhưng giúp người đọc hiểu ý nghĩa ấy được công bố trong hoàn cảnh nào.

Một cấp độ khác là văn cảnh văn hóa. Các tác giả Kinh Thánh chia sẻ nhiều giả định với độc giả đầu tiên mà họ không cần giải thích. Chẳng hạn, các dụ ngôn của Chúa Giê-xu thường sử dụng hình ảnh nông nghiệp, chăn chiên, hôn lễ, chủ nợ và đầy tớ. Đối với người Do Thái thế kỷ thứ nhất, đây là những hình ảnh quen thuộc; nhưng với độc giả hiện đại, chúng có thể bị hiểu theo kinh nghiệm của xã hội công nghiệp hoặc đô thị. Điều này cho thấy việc nghiên cứu văn hóa Cận Đông cổ đại và Địa Trung Hải thế kỷ thứ nhất không phải là một sở thích học thuật, mà là một công cụ giúp thu hẹp khoảng cách giữa thế giới của bản văn và thế giới của người đọc.

Tuy nhiên, một câu hỏi quan trọng cần được đặt ra là: văn cảnh có quyết định tất cả không? Trong thế kỷ XX, một số khuynh hướng nghiên cứu nhấn mạnh bối cảnh đến mức xem bản văn chỉ là sản phẩm của văn hóa và lịch sử. Nhiều nhà thần học Cơ Đốc không đồng ý với cách tiếp cận này. Họ thừa nhận rằng bản văn mang dấu ấn lịch sử, nhưng đồng thời khẳng định Kinh Thánh cũng là mặc khải của Đức Chúa Trời, có khả năng vượt qua hoàn cảnh ban đầu để nói với Hội Thánh mọi thời đại. Đây là điểm cân bằng mà chúng ta sẽ duy trì xuyên suốt bộ sách: hiểu bản văn trong bối cảnh lịch sử của nó, nhưng không giam giữ bản văn trong bối cảnh ấy.

Điều đáng chú ý là chính Chúa Giê-xu và các sứ đồ cũng đọc Kinh Thánh với sự quan tâm đặc biệt đến văn cảnh. Trong các cuộc đối thoại với người Pha-ri-si, Chúa Giê-xu nhiều lần trích dẫn không chỉ một câu riêng lẻ mà cả dòng lập luận của Cựu Ước. Phao-lô, trong thư Rô-ma và Ga-la-ti, thường xây dựng lập luận bằng cách kết nối nhiều đoạn Kinh Thánh khác nhau, nhưng luôn tôn trọng bối cảnh của từng đoạn. Điều này cho thấy việc chú ý đến văn cảnh không phải là phát minh của học thuật hiện đại, mà là một đặc điểm đã hiện diện trong chính cách các tác giả Kinh Thánh sử dụng Kinh Thánh.

Chương này dẫn chúng ta đến một nguyên tắc sẽ trở thành "quy tắc vàng" của toàn bộ bộ bách khoa: một câu Kinh Thánh không bao giờ nên được giải thích tách rời khỏi văn cảnh văn học, lịch sử, văn hóa và thần học của nó. Mọi cách áp dụng đều phải bắt đầu từ việc hiểu đúng văn cảnh; nếu không, điều người đọc áp dụng rất có thể không còn là điều bản văn thực sự muốn nói.

❦
Hết chương 13 · Cảm ơn bạn đã dành thời gian tra xét.

Tìm một chương sách

Không gian đọc của bạn

Cỡ chữ

20 px

Màu trang