Thần học là gì? Tại sao mọi Cơ Đốc nhân đều đang làm thần học?
"Yêu mến Đức Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn..." (Ma-thi-ơ 22:37)
Mở đầu
Nếu bạn hỏi một tín hữu: "Bạn có học thần học không?" Rất nhiều người sẽ trả lời: "Không, tôi chỉ đọc Kinh Thánh." Câu trả lời nghe có vẻ khiêm nhường. Nhưng thực tế, ngay khi một người nói "tôi chỉ đọc Kinh Thánh", người đó đã bắt đầu làm thần học rồi. Tại sao? Bởi vì Kinh Thánh không tự giải thích tất cả mọi câu hỏi một cách hệ thống. Ngay khi chúng ta cố gắng trả lời: Đức Chúa Trời là ai? Chúa Giê-xu có phải là Đức Chúa Trời không? Đức Thánh Linh là ai? Làm thế nào để được cứu? Hội Thánh là gì? Điều gì xảy ra sau khi chết? ...chúng ta đang tổng hợp nhiều đoạn Kinh Thánh thành một bức tranh thống nhất. Đó chính là thần học.
1. Từ "Thần học" nghĩa là gì?
Tiếng Việt dùng từ "Thần học" để dịch từ Theology. Theology đến từ hai từ Hy Lạp: Theos (Θεός) = Đức Chúa Trời, và Logos (λόγος) = Lời nói, Sự nghiên cứu, Lý luận, Sự hiểu biết. Ghép lại: Theology = Nghiên cứu về Đức Chúa Trời. Nhưng định nghĩa này vẫn còn quá hẹp.
Thần học không chỉ nghiên cứu về Đức Chúa Trời. Mà còn nghiên cứu về: sự sáng tạo, con người, tội lỗi, sự cứu rỗi, Hội Thánh, lịch sử, thiên sứ, ma quỷ, thiên đàng, địa ngục, vương quốc Đức Chúa Trời. Tóm lại: Thần học là nỗ lực có hệ thống nhằm hiểu toàn bộ mặc khải của Đức Chúa Trời trong Kinh Thánh.
Lưu ý từ "nỗ lực". Chúng ta không nói thần học là chính mặc khải của Đức Chúa Trời, mà là sự cố gắng của con người để hiểu mặc khải đó.
2. Có phải chỉ mục sư mới học thần học?
Không. Thực ra, mọi Cơ Đốc nhân đều là nhà thần học. Khác nhau chỉ ở mức độ. Ví dụ, bạn nói: "Chúa yêu mọi người." Đó là một khẳng định thần học. Bạn nói: "Đức Chúa Trời là Ba Ngôi." Đó là thần học. Bạn nói: "Chúng ta được cứu bởi ân điển." Đó cũng là thần học. Điều khác biệt không phải giữa người có thần học và người không có thần học. Mà giữa: thần học được suy nghĩ cẩn trọng, và thần học được hình thành một cách vô thức.
3. Tại sao có người sợ thần học?
Ở nhiều Hội Thánh, từ "thần học" đôi khi mang ý nghĩa tiêu cực. Có người nghĩ: "Học thần học sẽ khô khan." Hoặc: "Chỉ cần yêu Chúa là đủ." Nỗi lo này không phải không có cơ sở. Lịch sử cho thấy có những người có kiến thức thần học rất sâu nhưng đời sống thuộc linh nghèo nàn. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa thần học là nguyên nhân, cũng như việc có người dùng Kinh Thánh sai không có nghĩa Kinh Thánh là điều xấu. Vấn đề không nằm ở thần học. Vấn đề nằm ở mối quan hệ giữa tri thức và đời sống.
4. Kinh Thánh nói gì về việc yêu Chúa bằng trí khôn?
Chúa Giê-xu dạy: "Ngươi phải yêu Chúa... hết trí khôn." Điều này có nghĩa: Suy nghĩ. Đặt câu hỏi. Nghiên cứu. Không đối nghịch với đức tin. Ngược lại. Đó là một phần của việc yêu mến Đức Chúa Trời. Điều quan trọng là giữ cho sự hiểu biết luôn đi cùng với sự khiêm nhường và sự vâng phục.
5. Thần học có nguy hiểm không?
Có. Và cũng không. Nó giống như dao phẫu thuật. Trong tay bác sĩ, nó cứu người. Trong tay kẻ xấu, nó làm hại. Thần học cũng vậy. Nếu dùng để: khoe kiến thức, tranh cãi để hơn thua, chia rẽ Hội Thánh, thì thần học có thể trở thành công cụ của sự kiêu ngạo. Nhưng nếu dùng để: hiểu Đức Chúa Trời hơn, phục vụ Hội Thánh, giảng dạy trung tín, yêu người khác nhiều hơn, thì thần học trở thành một phương tiện ích lợi. Điều này cũng nhắc chúng ta rằng thần học không phải là mục đích cuối cùng. Mục đích cuối cùng vẫn là biết Đức Chúa Trời và sống trung tín với Ngài.
6. Thần học và thuộc linh có đối lập nhau không?
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất. Lịch sử Hội Thánh cho thấy nhiều người có đời sống cầu nguyện sâu sắc cũng là những nhà thần học lớn. Ví dụ: Các Giáo phụ dành nhiều thời gian cho cầu nguyện và giải kinh. Nhiều nhà Cải Chánh vừa giảng dạy vừa chăm sóc Hội Thánh. Nhiều nhà truyền giáo học thuật cũng dành cả đời cho công tác truyền giáo.
Ngược lại, lịch sử cũng cho thấy có người rất uyên bác nhưng đánh mất sự khiêm nhường. Điều đó cho thấy: Kiến thức không tự động sinh ra sự trưởng thành. Nhưng sự trưởng thành cũng không đòi hỏi phải từ bỏ việc học.
7. Một định nghĩa làm việc cho toàn bộ bộ sách
Sau nhiều cách định nghĩa, mình muốn chọn một định nghĩa sẽ đi cùng chúng ta suốt dự án:
Thần học là nỗ lực của Hội Thánh, dưới sự hướng dẫn của Kinh Thánh và trong sự lệ thuộc Đức Thánh Linh, nhằm hiểu, trình bày và sống theo mặc khải của Đức Chúa Trời.
Định nghĩa này cố ý giữ ba yếu tố trong thế cân bằng: Kinh Thánh là nền tảng. Hội Thánh là cộng đồng đã suy ngẫm qua nhiều thế kỷ. Đức Thánh Linh là Đấng soi sáng và biến sự hiểu biết thành đời sống. Nếu thiếu một trong ba, thần học rất dễ lệch hướng.
Hộp suy ngẫm
- Khi bạn nói: "Đức Chúa Trời là tình yêu", bạn đang dựa trên những câu Kinh Thánh nào?
- Điều bạn tin hôm nay đến từ việc tự nghiên cứu Kinh Thánh, từ Hội Thánh bạn tham gia, hay từ cả hai?
- Nếu một người ở thế kỷ thứ II hỏi bạn: "Tại sao bạn tin điều đó?", bạn sẽ trả lời bằng Kinh Thánh, truyền thống Hội Thánh hay kinh nghiệm cá nhân?