PROJECTBEREA
BẢN THẢO V0.1  /  CHƯƠNG 36
MỤC III · LỊCH SỬ HỘI THÁNH

John Calvin — Người đàn ông đứng sau "Calvinism"

Project Berea·8 phút đọcBản thảo v0.1

Có lẽ không một nhà thần học nào trong lịch sử Tin Lành bị yêu và bị ghét nhiều như John Calvin. Đối với một số người, ông gần như là nhà giải thích Kinh Thánh vĩ đại nhất sau các Sứ đồ. Đối với người khác, ông là người tạo ra học thuyết tiền định cứng nhắc và biến Đức Chúa Trời thành một vị thần định đoạt mọi số phận. Điều thú vị là... Cả hai hình ảnh ấy đều quá đơn giản.

Muốn hiểu Calvin, trước hết chúng ta phải gạt sang một bên cái từ "Calvinism". Bởi vì rất nhiều điều ngày nay người ta gọi là Calvinism được hệ thống hóa hàng chục năm, thậm chí hàng trăm năm sau khi Calvin qua đời. Đó là một điểm cực kỳ quan trọng.

Calvin không định trở thành nhà cải cách. John Calvin sinh năm 1509 tại Noyon, miền bắc nước Pháp. Khác với Luther, người được đào tạo để trở thành tu sĩ, Calvin ban đầu học luật và nhân văn học. Đây là một chi tiết nhỏ nhưng sẽ ảnh hưởng toàn bộ cuộc đời ông. Nếu đọc Luther, bạn sẽ thấy một người viết đầy cảm xúc. Nếu đọc Calvin, bạn sẽ thấy một luật gia. Mọi thứ đều được sắp xếp. Có cấu trúc. Có định nghĩa. Có lập luận. Có phản biện. Có kết luận. Ngay cả văn phong của hai người cũng phản ánh cách họ được đào tạo. Luther giống một nhà truyền giáo. Calvin giống một kiến trúc sư.

Calvin thuộc thế hệ thứ hai. Đây là điều rất nhiều người không biết. Khi Luther đóng 95 Luận đề năm 1517... Calvin mới khoảng tám tuổi. Nghĩa là Calvin không khởi động cuộc Cải chánh. Ông lớn lên trong một thế giới mà cuộc Cải chánh đã bắt đầu. Điều này khiến nhiệm vụ của ông khác Luther. Luther phải phá bỏ. Calvin phải xây dựng. Luther hỏi: "Điều gì đang sai?" Calvin hỏi: "Nếu trở về với Kinh Thánh thì chúng ta phải xây dựng Hội Thánh như thế nào?" Đó là hai câu hỏi rất khác nhau.

Viện Giáo Lý Cơ Đốc (Institutes). Năm 1536. Calvin mới khoảng hai mươi sáu tuổi. Ông xuất bản cuốn sách làm thay đổi lịch sử: Institutes of the Christian Religion. Lúc đầu... Đây không phải bộ sách dày hơn một nghìn trang như ngày nay. Ấn bản đầu tiên khá ngắn. Mục đích của nó cũng rất khiêm tốn. Calvin muốn giải thích cho Vua Francis I của Pháp rằng những người Cải chánh không phải là những kẻ nổi loạn hay dị giáo nguy hiểm. Ông muốn trình bày: Đây là điều chúng tôi tin. Đây là lý do Kinh Thánh dạy như vậy. Đây là lý do chúng tôi muốn cải cách. Nhưng suốt gần ba mươi năm sau đó... Ông liên tục sửa. Liên tục mở rộng. Liên tục cập nhật. Đến bản cuối cùng năm 1559... Institutes đã trở thành một trong những tác phẩm thần học đồ sộ nhất từng được viết.

Điều Calvin quan tâm nhất không phải tiền định. Đây là điều khiến rất nhiều người ngạc nhiên. Nếu hỏi một sinh viên thần học hiện đại: "Calvin nổi tiếng nhất về điều gì?" Có lẽ hơn 90% sẽ trả lời: Predestination. Nhưng nếu thật sự đọc toàn bộ Institutes... Bạn sẽ thấy Calvin dành nhiều trang hơn rất nhiều cho: Biết Đức Chúa Trời. Biết chính mình. Đức tin. Sự ăn năn. Sự cầu nguyện. Đời sống Cơ Đốc. Các Bí tích. Hội Thánh. Chức vụ. Chính quyền. Giải nghĩa Kinh Thánh. Thật ra... Tiền định chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ hệ thống. Nhưng vì nó gây tranh cãi nhất... Nó trở thành điều người đời nhớ nhất. Điều này khá giống Einstein. Einstein nghiên cứu rất nhiều lĩnh vực. Nhưng hầu hết mọi người chỉ nhớ: E = mc².

"Biết Đức Chúa Trời và biết chính mình". Calvin mở đầu Institutes bằng một câu rất nổi tiếng. Ông nói rằng gần như toàn bộ sự khôn ngoan của con người gồm hai điều: Biết Đức Chúa Trời. Và... Biết chính mình. Hai điều này không thể tách rời. Bạn càng thấy Đức Chúa Trời thánh khiết... Bạn càng thấy mình nhỏ bé. Bạn càng hiểu tội lỗi mình... Bạn càng thấy cần ân điển. Đây là ảnh hưởng rất rõ từ Augustine. Calvin không bắt đầu bằng: "Hãy nghiên cứu Predestination." Ông bắt đầu bằng: "Hãy nhìn Đức Chúa Trời."

Geneva. Nếu Luther là tiếng nói của nước Đức. Thì Calvin gắn liền với thành phố Geneva. Ngày nay nhiều người tưởng Calvin là "nhà độc tài Geneva". Lịch sử thực tế phức tạp hơn nhiều. Khi Calvin đến Geneva lần đầu... Ông không muốn ở lại. Ông chỉ định đi ngang qua. Nhưng William Farel, một nhà cải cách lớn tuổi hơn, gần như "ép" Calvin ở lại. Theo lời Calvin kể sau này, Farel nói rằng nếu Calvin từ chối giúp Hội Thánh Geneva thì Đức Chúa Trời sẽ không chúc phước cho việc học của ông. Calvin vốn rất nhút nhát. Ông thích ngồi trong thư viện hơn là làm lãnh đạo. Nhưng cuối cùng ông ở lại. Không lâu sau... Ông bị chính Geneva trục xuất. Đây là điều rất thú vị. Nếu Calvin là một nhà độc tài tuyệt đối... Ông đã không thể bị đuổi khỏi thành phố. Ông sống lưu vong gần ba năm. Sau đó... Chính Geneva mời ông quay lại. Lần này... Ông ở lại cho đến cuối đời. Điều đó cho thấy mối quan hệ giữa Calvin và chính quyền Geneva phức tạp hơn nhiều so với hình ảnh đơn giản "Calvin cai trị Geneva".

Calvin là nhà giải nghĩa Kinh Thánh. Theo mình... Đây là điều đáng học nhất nơi Calvin. Ông viết chú giải gần như toàn bộ Kinh Thánh. Điều đáng kinh ngạc là phương pháp của ông. Ông không thích những suy đoán quá mức. Ông luôn hỏi: Tác giả đang nói gì? Người nghe đầu tiên hiểu gì? Ngữ pháp nói gì? Bối cảnh lịch sử là gì? Đây chính là nền tảng của phương pháp grammatical-historical interpretation (giải nghĩa theo ngữ pháp và bối cảnh lịch sử) mà rất nhiều chủng viện Tin Lành ngày nay vẫn sử dụng. Bạn sẽ thấy điều này rất gần với mục tiêu mà chúng ta đã đặt ra từ đầu hành trình: Không chỉ hỏi: "Tôi cảm nhận câu này thế nào?" Mà trước hết hỏi: "Tác giả được Đức Thánh Linh cảm thúc đang muốn truyền đạt điều gì cho độc giả đầu tiên?" Đó là một câu hỏi rất Berean.

Calvin cũng có những giới hạn. Đến đây mình muốn dừng lại để nhắc lại nguyên tắc mà chúng ta đã giữ từ chương đầu tiên. Calvin không phải là "vị giáo hoàng của người Tin Lành." Ông là một nhà thần học. Rất xuất sắc. Rất ảnh hưởng. Nhưng vẫn là con người. Ông có những quyết định mà ngay cả nhiều học giả Reformed ngày nay cũng còn tranh luận, nổi bật nhất là vụ xử tử Michael Servetus. Cho đến nay, các nhà sử học vẫn tranh luận rất nhiều về mức độ trách nhiệm cá nhân của Calvin trong vụ việc, vai trò của chính quyền dân sự Geneva và bối cảnh pháp lý thế kỷ XVI. Điều quan trọng là tránh cả hai cực đoan: hoặc biến Calvin thành một bạo chúa duy nhất chịu trách nhiệm cho mọi việc, hoặc phủ nhận hoàn toàn sự liên hệ của ông. Đọc lịch sử cẩn thận đòi hỏi chúng ta xem xét nguồn tư liệu, bối cảnh pháp luật của thời đại và cả những giới hạn đạo đức mà chính các nhà Cải chánh mang theo từ xã hội của họ.

Đó là điều mình rất muốn giữ trong cả series này. Chúng ta không dựng tượng. Nhưng cũng không phá tượng. Chúng ta học.

Kết luận

John Calvin không nổi lên như một nhà cách mạng nóng bỏng, mà như một nhà xây dựng. Nếu Luther mở cánh cửa của cuộc Cải chánh, thì Calvin dành phần lớn cuộc đời để suy nghĩ xem Hội Thánh sau cánh cửa ấy nên được tổ chức, giảng dạy và gây dựng như thế nào. Di sản lớn nhất của ông không chỉ là một vài giáo lý gây tranh cãi, mà còn là một phương pháp đọc Kinh Thánh cẩn trọng, một hệ thống thần học có tính liên kết cao và một niềm tin rằng mọi lĩnh vực của đời sống đều phải đặt dưới quyền tể trị của Đức Chúa Trời.

❦
Hết chương 36 · Cảm ơn bạn đã dành thời gian tra xét.

Tìm một chương sách

Không gian đọc của bạn

Cỡ chữ

20 px

Màu trang