PROJECTBEREA
BẢN THẢO V0.1  /  CHƯƠNG 35
MỤC III · LỊCH SỬ HỘI THÁNH

Cuộc Cải Chánh không chỉ có một tiếng nói

Project Berea·6 phút đọcBản thảo v0.1

Sau năm 1517, điều thay đổi không chỉ là thần học. Điều thay đổi là ai cũng bắt đầu đọc Kinh Thánh. Điều này nghe có vẻ hiển nhiên với chúng ta ngày nay. Nhưng vào thế kỷ XVI, đây gần như là một cuộc cách mạng. Máy in khiến Kinh Thánh được phổ biến. Phong trào Phục Hưng giúp nhiều người học tiếng Hy Lạp và Hê-bơ-rơ. Nhiều bản dịch địa phương xuất hiện. Lần đầu tiên trong lịch sử châu Âu, hàng nghìn mục sư, học giả và cả giáo dân có thể trực tiếp đối diện với bản văn Kinh Thánh.

Điều thú vị là... Họ không phải lúc nào cũng đi đến cùng một kết luận. Đây là điều rất quan trọng đối với Project Berea sau này. Nhiều người nghĩ: "Nếu chỉ đọc Kinh Thánh thì mọi người sẽ hiểu giống nhau." Lịch sử cho thấy điều đó không xảy ra. Và đây không phải là thất bại của Kinh Thánh. Đây là thực tế của việc con người luôn đọc Kinh Thánh bằng một lăng kính: ngôn ngữ, văn hóa, kinh nghiệm, truyền thống, triết học và những câu hỏi của thời đại mình.

Chính vì vậy, sau Luther, nhiều nhánh cải cách xuất hiện gần như đồng thời.

Luther và những người Lutherans. Luther tiếp tục nhấn mạnh rằng con người được xưng công chính chỉ bởi đức tin (sola fide). Ông vẫn giữ nhiều yếu tố của truyền thống phụng vụ cổ, tiếp tục thực hành Báp-tem trẻ em và tin rằng Đấng Christ hiện diện thật trong Tiệc Thánh, dù ông không chấp nhận cách giải thích truyền thống về biến thể bản thể (transubstantiation). Điều này khiến Lutheranism khác với nhiều truyền thống Tin Lành sau này.

Ulrich Zwingli – Nhà Cải Chánh ở Zürich. Trong khi Luther đang hoạt động tại Đức, một linh mục tên Ulrich Zwingli ở Thụy Sĩ cũng bắt đầu đọc Kinh Thánh và đi đến nhiều kết luận tương tự về sự cần thiết của cải cách. Tuy nhiên, Zwingli tiến xa hơn Luther trong một số điểm. Ông cho rằng bất cứ điều gì không được Kinh Thánh dạy hoặc hàm ý rõ ràng thì không nên đưa vào sự thờ phượng. Vì vậy, nhiều hình tượng, ảnh thánh, nhạc cụ và nghi lễ bị loại bỏ khỏi nhà thờ tại Zürich. Đây thường được gọi là nguyên tắc quy định (regulative principle) trong thờ phượng, dù cách phát triển đầy đủ của nguyên tắc này về sau gắn nhiều hơn với truyền thống Cải cách.

Điểm bất đồng nổi tiếng nhất giữa Luther và Zwingli là Tiệc Thánh. Luther đọc câu "Đây là thân thể Ta" theo nghĩa rất mạnh và tin rằng Đấng Christ hiện diện thật trong Tiệc Thánh, dù không theo cách Giáo hội Công giáo giải thích. Zwingli lại nhấn mạnh rằng Tiệc Thánh trước hết là một sự tưởng nhớ và tuyên xưng đức tin. Hai người gặp nhau tại Hội nghị Marburg năm 1529 với hy vọng thống nhất phong trào Cải chánh. Họ đồng ý ở khoảng mười bốn trong số mười lăm điều. Chỉ còn một điều... Tiệc Thánh. Theo các ghi chép, Luther đã viết bằng phấn trên bàn câu Latin "Hoc est corpus meum" ("Đây là thân thể Ta") và từ chối nhượng bộ. Cuộc họp kết thúc mà không đạt được sự hiệp nhất hoàn toàn. Điều này cho chúng ta một bài học rất quan trọng. Ngay từ đầu, phong trào Cải chánh đã không phải là một khối thống nhất.

Những người Anabaptists. Có lẽ đây là nhóm bị hiểu lầm nhiều nhất trong lịch sử. Từ Anabaptist nghĩa là "những người báp-tem lại". Thực ra họ không nghĩ mình đang báp-tem lại. Họ cho rằng Báp-tem trẻ sơ sinh không phải là Báp-tem theo Tân Ước. Vì thế, khi một người trưởng thành tin Chúa rồi chịu Báp-tem, họ xem đó là lần Báp-tem đầu tiên thật sự. Anabaptists còn nhấn mạnh nhiều điều rất mới mẻ đối với thời đó. Họ cho rằng Hội Thánh phải gồm những người tự nguyện tin Chúa chứ không phải toàn bộ công dân của một quốc gia. Họ phản đối việc dùng bạo lực để truyền bá đức tin. Nhiều nhóm từ chối tham gia chiến tranh. Một số nhóm không tuyên thệ trước chính quyền. Điều đáng buồn là... Họ bị bách hại từ cả hai phía. Cả Công giáo lẫn nhiều nhà Cải chánh chính thống đều xem họ là mối nguy hiểm. Hàng nghìn Anabaptists bị bỏ tù, lưu đày hoặc xử tử. Ngày nay, các truyền thống như Mennonite, Amish và nhiều cộng đồng Baptist chịu ảnh hưởng ít nhiều từ dòng Anabaptist, dù không phải mọi giáo lý đều giống nhau.

Một câu hỏi mới xuất hiện. Đây là lúc lịch sử bắt đầu đặt ra một câu hỏi chưa từng có. Nếu mọi người đều nói: "Tôi chỉ theo Kinh Thánh." Thì... Khi hai người đọc cùng một câu Kinh Thánh mà hiểu khác nhau... Ai đúng? Đây chính là câu hỏi sẽ thống trị gần như toàn bộ năm trăm năm tiếp theo. Đó không còn là cuộc tranh luận giữa Công giáo và Tin Lành nữa. Mà là cuộc tranh luận giữa chính những người Tin Lành với nhau. Làm thế nào để giải thích Kinh Thánh? Vai trò của truyền thống là gì? Có nên đọc từng câu riêng lẻ hay trong toàn bộ câu chuyện cứu chuộc? Mức độ ảnh hưởng của văn hóa và ngôn ngữ nguyên bản đến việc giải thích là bao nhiêu? Những câu hỏi này sinh ra một ngành học mà ngày nay chúng ta gọi là hermeneutics — khoa học và nghệ thuật giải thích Kinh Thánh. Điều thú vị là... Chúng ta vẫn đang sống trong chính cuộc tranh luận ấy.

Kết luận

Một trong những điều mình học được từ lịch sử là không có thời kỳ "vàng son" mà mọi Cơ Đốc nhân đều đồng ý về mọi điều. Ngay trong Tân Ước đã có Công đồng Giê-ru-sa-lem (Công vụ 15), các thư của Phao-lô giải quyết nhiều tranh luận và những khác biệt giữa các Hội Thánh. Đến thời Cải chánh, việc trở về với Kinh Thánh tạo ra một sự hồi sinh mạnh mẽ, nhưng cũng đồng thời làm lộ ra những khác biệt trong cách đọc và giải thích bản văn. Điều đó không làm giảm giá trị của Kinh Thánh; ngược lại, nó nhắc chúng ta rằng người đọc luôn cần sự khiêm nhường, cộng đồng, lịch sử và sự hướng dẫn của Đức Thánh Linh khi tiếp cận Lời Chúa.

❦
Hết chương 35 · Cảm ơn bạn đã dành thời gian tra xét.

Tìm một chương sách

Không gian đọc của bạn

Cỡ chữ

20 px

Màu trang