PROJECTBEREA
BẢN THẢO V0.1  /  CHƯƠNG 02
MỤC I · NHẬP MÔN THẦN HỌC

Chúng ta đang đọc Kinh Thánh của ai?

Project Berea·6 phút đọcBản thảo v0.1

"Một bản văn không thể có nghĩa điều mà nó chưa từng có nghĩa đối với những người đầu tiên nhận nó."

Mở đầu

Mình muốn bắt đầu chương này bằng một câu hỏi có vẻ kỳ lạ. Nếu Chúa Giê-xu bước vào một Hội Thánh ngày nay, Ngài có hiểu hết những cuộc tranh luận thần học của chúng ta không? Thoạt nghe có vẻ vô lý. Nhưng hãy suy nghĩ. Chúng ta nói: Calvinism, Arminianism, Dispensationalism, Covenant Theology, Pretrib, Amillennialism, Compatibilism, Molinism. Toàn bộ những từ này đều không tồn tại trong thời Chúa Giê-xu. Điều đó không có nghĩa các vấn đề ấy không quan trọng. Nhưng nó nhắc chúng ta rằng: Chúng ta đang đặt những câu hỏi của thế kỷ XXI lên một cuốn sách được viết cách đây gần hai thiên niên kỷ.

Một trong những sai lầm lớn nhất

Mình muốn giới thiệu một khái niệm rất quan trọng trong lịch sử: Anachronism (Lỗi đặt sai thời đại). Đây là việc chúng ta vô tình mang tư duy hiện đại quay ngược về quá khứ. Ví dụ, một người đọc Sáng Thế Ký, ngay lập tức hỏi: "Adam có DNA không?" Đó không phải câu hỏi của tác giả Sáng Thế Ký. Hay đọc Rô-ma, rồi hỏi: "Phao-lô là Calvinist hay Arminian?" Phao-lô không biết Calvin là ai. Cũng không biết Arminius là ai. Ông đang trả lời những câu hỏi hoàn toàn khác.

Chúng ta đang đọc Kinh Thánh bằng đôi mắt nào?

Đây là câu hỏi sẽ đi theo chúng ta suốt bộ sách. Không ai đọc Kinh Thánh bằng một "tấm bảng trắng". Mỗi người đều mang theo: gia đình, văn hóa, giáo hội, quốc gia, ngôn ngữ, trải nghiệm, nền giáo dục. Đó là điều không thể tránh khỏi. Điều quan trọng không phải là phủ nhận điều đó, mà là nhận ra nó.

Ví dụ, một tín hữu Việt Nam đọc: "Ta đứng ngoài cửa mà gõ." Họ thường tưởng tượng: Một cánh cửa gỗ kiểu hiện đại. Nhưng người La Mã thế kỷ I có thể hình dung một loại cửa, cấu trúc nhà và cách tiếp khách rất khác. Những chi tiết ấy đôi khi ảnh hưởng đến cách hiểu và cách nhấn mạnh của bản văn.

Chúng ta không chỉ đọc bằng Kinh Thánh. Chúng ta đọc bằng...

1. Gia đình. Bạn lớn lên trong gia đình: Baptist? Công giáo? Không tôn giáo? Điều đó ảnh hưởng.

2. Giáo hội. Nếu suốt 20 năm bạn chỉ nghe một cách giải thích. Thì não sẽ xem: Đó là "cách hiểu hiển nhiên." Trong khi người ở giáo hội khác lại thấy điều ngược lại.

3. Ngôn ngữ. Ví dụ, tiếng Việt dùng: "yêu". Tiếng Hy Lạp có nhiều từ khác nhau chỉ tình yêu. Dịch thuật luôn là quá trình lựa chọn từ ngữ.

4. Văn hóa. Một người châu Á đọc: "Hiếu kính cha mẹ." Khả năng sẽ cảm nhận rất khác so với một người lớn lên trong nền văn hóa đề cao cá nhân ở phương Tây.

5. Triết học. Đây là phần cực kỳ thú vị. Ít người nhận ra. Mỗi thời đại đều có "không khí tư tưởng." Giống như cá sống trong nước. Nó không biết mình đang ở trong nước. Con người cũng vậy.

Ví dụ:

  • Thế kỷ I, người Do Thái suy nghĩ bằng: Giao ước, Dân Chúa, Đền Thờ, Đất Hứa, Đấng Mê-si.
  • Người Hy Lạp suy nghĩ bằng: Logic, Bản thể, Linh hồn, Triết học.
  • Người La Mã suy nghĩ bằng: Luật pháp, Trật tự, Đế quốc, Công dân.
  • Ngày nay, chúng ta lại suy nghĩ bằng: Khoa học, Cá nhân, Tâm lý học, Quyền con người, Chủ nghĩa tiêu dùng, Internet.

Không có nghĩa các giá trị này đều sai. Nhưng chúng tạo nên những câu hỏi mà người xưa chưa chắc đã đặt ra.

"Khí hậu tư tưởng" (Intellectual Climate)

Đây là một khái niệm mình muốn đưa vào bộ sách. Giống như khí hậu. Bạn không nhìn thấy. Nhưng nó ảnh hưởng đến mọi người. Ví dụ, ngày nay nếu nói: "Bạn phải hy sinh." Người hiện đại thường hỏi: "Điều đó có tốt cho sức khỏe tinh thần của tôi không?" Một người Do Thái thế kỷ I có thể sẽ hỏi: "Điều đó có trung tín với giao ước của Đức Chúa Trời không?" Không phải vì một bên tốt hơn bên kia. Mà vì họ sống trong những "khí hậu tư tưởng" khác nhau.

Một câu hỏi làm thay đổi cách đọc Kinh Thánh

Mình muốn bạn nhớ câu này: Tác giả đang trả lời câu hỏi nào? Đây là câu hỏi mà nhiều người bỏ qua. Ví dụ, Rô-ma. Phao-lô đang trả lời ai? Người Do Thái. Người ngoại. Các xung đột trong Hội Thánh Rô-ma. Ông không đang trả lời những cuộc tranh luận của thế kỷ XVI. Điều đó không làm các cuộc tranh luận sau này mất giá trị, nhưng giúp chúng ta đặt ưu tiên đúng: trước hết hiểu ý định của tác giả, rồi mới xem bản văn đóng góp gì cho các cuộc tranh luận thần học về sau.

Cửa sổ và Tấm gương

Đây là một hình ảnh rất nổi tiếng trong nghiên cứu Kinh Thánh, và mình muốn dùng nó làm biểu tượng của cả bộ sách. Khi đọc Kinh Thánh, chúng ta cần nhìn theo hai hướng.

Kinh Thánh là một cửa sổ. Qua cửa sổ đó, chúng ta nhìn vào: Israel, Đền Thờ, Pha-ri-si, La Mã, Phao-lô, Giăng. Chúng ta cố gắng bước vào thế giới của họ.

Nhưng Kinh Thánh cũng là một tấm gương. Sau khi hiểu thế giới của bản văn, chúng ta quay lại và hỏi: Điều này nói gì với mình hôm nay?

Sai lầm phổ biến là biến Kinh Thánh thành tấm gương trước khi nó trở thành cửa sổ. Nghĩa là đọc ngay để áp dụng cho mình mà chưa hiểu tác giả đang nói gì với độc giả đầu tiên.

Kết luận chương

Mình muốn kết thúc chương bằng một câu. Đây có lẽ sẽ trở thành một trong những câu quan trọng nhất của toàn bộ bộ sách:

Chúng ta không đọc Kinh Thánh để tìm thấy chính mình trong đó trước tiên; chúng ta đọc Kinh Thánh để gặp gỡ Đức Chúa Trời qua lời Ngài đã phán với những con người thật trong lịch sử. Chỉ sau khi hiểu điều đó, chúng ta mới hỏi lời ấy biến đổi đời sống chúng ta hôm nay như thế nào.

❦
Hết chương 2 · Cảm ơn bạn đã dành thời gian tra xét.

Tìm một chương sách

Không gian đọc của bạn

Cỡ chữ

20 px

Màu trang